The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
No traves la kuedra muncho ke se aranka
Don't pull the rope too hard or it will snap.
Aze bien, no mires a ken
Do good, don't look at whom.
İyilik yap, kime olduğuna bakma.
Haz el bien y no mires a quién.
עשה טוב ואל תסתכל למי.
Fais le bien sans regarder à qui.
Fa' del bene e non guardare a chi.
Faz o bem, sem olhar a quem.
Κάνε το καλό και μην κοιτάς σε ποιον.
افعل الخير ولا تنظر لمن.
El padre peka, al ijo se le apega
The father sins, and it sticks to the son.
Baba günah işler, oğluna bulaşır.
El padre peca y al hijo se le pega.
האב חוטא, והחטא נדבק בבן.
Le père pèche, et cela s'attache au fils.
Il padre pecca e al figlio si attacca.
O pai peca e ao filho se lhe pega.
Ο πατέρας αμαρτάνει και η αμαρτία κολλάει στον γιο.
الأب يخطئ فتلتصق الخطيئة بالابن.
Madre miya mi kerida, para ke me parites
My dear mother, why did you give birth to me?
Canım annem, niye doğurdun beni?
Mi querida madre, ¿por qué me diste a luz?
אמא יקרה שלי, למה ילדת אותי?
Ma chère mère, pourquoi m'as-tu donné naissance ?
Mia cara mamma, perché mi hai dato alla luce?
Minha querida mãe, por que me deu à luz?
Αγαπητή μου μητέρα, γιατί με γέννησες;
أمي العزيزة، لماذا أنجبتني ؟
Bivas, engrandeskas i kreskas komo un peshiko an aguas freskas. Amen
May you live, grow and flourish like a little fish in fresh waters. Amen.
Tatlı sularda küçük bir balık gibi yaşayın, büyüyün ve gelişin. Amin.
Que vivas, crezcas y florezcas como un pececito en aguas dulces. Amén.
מי ייתן ותחיה, תגדל ותשגשג כמו דג קטן במים מתוקים. אמן.
Puissiez-vous vivre, grandir et vous épanouir comme un petit poisson dans les eaux douces. Amen.
Che tu possa vivere, crescere e fiorire come un piccolo pesce in acque dolci. Amen.
Que você viva, cresça e floresça como um peixinho em águas doces. Amém.
Είθε να ζήσεις, να μεγαλώσεις και να ανθίσεις σαν μικρό ψάρι σε γλυκό νερό. Αμήν.
قد تعيش وتنمو وتزدهر مثل سمكة صغيرة في المياه العذبة. آمين.
El peshe fiele de la kavesa
The fish rots from the head.
Balık baştan kokar.
El pescado se pudre por la cabeza.
הדג נרקב מהראש.
Le poisson pourrit par la tête.
Il pesce marcisce dalla testa.
O peixe apodrece da cabeça.
Το ψάρι σαπίζει από το κεφάλι.
"السمكه تتعفن من رأسها"
Tornaron kon los mokos enkolgados
They came back with their snot hanging (i.e., dejected / empty-handed).
Eli boş, burunları sarkık geri döndüler.
Volvieron con los mocos colgando (abatidos, con las manos vacías).
חזרו עם נזלת תלויה (מושפלי ראש, בידיים ריקות).
Ils sont revenus la morve pendante (abattus, les mains vides).
Tornarono con il moccio penzoloni (abbattuti, a mani vuote).
Voltaram com o ranho pendurado (abatidos, de mãos vazias).
Γύρισαν με τις μύξες κρεμασμένες (αποκαρδιωμένοι, με άδεια χέρια).
عادوا والمخاط يتدلى من أنوفهم (محبطين وبأيدٍ خالية).
La okazyon aze al ladron
Opportunity makes the thief.
Fırsat hırsız yapar.
La ocasión hace al ladrón.
ההזדמנות עושה את הגנב.
L'occasion fait le larron.
L'occasione fa l'uomo ladro.
A ocasião faz o ladrão.
Η ευκαιρία κάνει τον κλέφτη.
الفرصة تصنع اللص.
El melon i la mujer son muy kolay a eskojer, ama el karpuz i el ombre no son
Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.
Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.
El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.
קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.
Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.
Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.
O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.
Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.
الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.
Moneda se gana kon moneda
Money is earned with money.
Para para kazandırır.
El dinero se gana con dinero.
כסף מרוויחים בכסף.
L'argent se gagne avec de l'argent.
I soldi si fanno con i soldi.
Dinheiro ganha-se com dinheiro.
Τα λεφτά κερδίζονται με λεφτά.
المال يُكسب بالمال.
El riyo pasa la arena keda
The river passes, the sand remains.
Nehir geçer, kum kalır.
El río pasa, la arena queda.
הנהר עובר, החול נשאר.
La rivière passe, le sable reste.
Il fiume passa, la sabbia resta.
O rio passa, a areia fica.
Το ποτάμι περνά, η άμμος μένει.
النهر يمرّ والرمل يبقى.
El shastre haragan piedre la alguja i el dedal
The lazy tailor loses the needle and the thimble.
Tembel terzi iğnesini de yüksüğünü de kaybeder.
El sastre perezoso pierde la aguja y el dedal.
החייט העצלן מאבד את המחט ואת הכובעון.
Le tailleur paresseux perd l'aiguille et le dé.
Il sarto pigro perde l'ago e il ditale.
O alfaiate preguiçoso perde a agulha e o dedal.
Ο τεμπέλης ράφτης χάνει τη βελόνα και τη δαχτυλήθρα.
الخياط الكسول يضيّع الإبرة والكشتبان.
No traves la kuedra muncho ke se aranka
Don't pull the rope too hard or it will snap.
İpi çok çekme, kopar.
No tires demasiado de la cuerda, que se rompe.
אל תמשוך את החבל יותר מדי, הוא ייקרע.
Ne tire pas trop sur la corde, elle va casser.
Non tirare troppo la corda, che si spezza.
Não puxes demasiado a corda, que ela rebenta.
Μην τραβάς πολύ το σχοινί, γιατί θα κοπεί.
لا تشدّ الحبل كثيرًا فينقطع.
Al enemigo azelo amigo
Turn the enemy into a friend.
Düşmanı dost et.
Haz del enemigo un amigo.
עשה את האויב לידיד.
Fais de l'ennemi un ami.
Trasforma il nemico in amico.
Faz do inimigo um amigo.
Κάνε τον εχθρό φίλο.
اجعل العدوّ صديقًا.
El gameo no ve su korkova
The camel doesn't see its own hump.
Deve kendi hörgücünü görmez.
El camello no ve su propia joroba.
הגמל לא רואה את הדבשת שלו.
Le chameau ne voit pas sa propre bosse.
Il cammello non vede la propria gobba.
O camelo não vê a sua própria corcova.
Η καμήλα δεν βλέπει τη δική της καμπούρα.
الجمل لا يرى سنامه.
Kara tuerta ventura derecha
Crooked face, straight fortune.
Yüzü eğri, talihi doğru.
Cara torcida, ventura derecha.
פנים עקומות, מזל ישר.
Visage de travers, fortune droite.
Faccia storta, fortuna dritta.
Cara torta, sorte direita.
Στραβό πρόσωπο, ίσια τύχη.
وجه أعوج وحظّ مستقيم.
A la boka serrada no entra moshka
No fly enters a closed mouth.
Kapalı ağza sinek girmez.
En boca cerrada no entran moscas.
לפה סגור לא נכנסות זבובים.
Dans une bouche fermée, il n'entre pas de mouches.
In bocca chiusa non entrano mosche.
Em boca fechada não entra mosquito.
Στο κλειστό στόμα δεν μπαίνουν μύγες.
الفم المغلق لا يدخله الذباب.
Despues ke la perdio su valor supo
Only after he lost it did he know its value.
Kaybettikten sonra değerini anladı.
Solo después de perderlo supo su valor.
רק אחרי שאיבד אותו הבין את ערכו.
Ce n'est qu'après l'avoir perdu qu'il en a connu la valeur.
Solo dopo averlo perso ne conobbe il valore.
Só depois de o perder soube o seu valor.
Μόνο αφού το έχασε κατάλαβε την αξία του.
لم يعرف قيمته إلا بعد أن فقده.
El Dio aprova a los buenos a padre aresentado da ijo alokado
God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.
Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.
Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.
אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.
Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.
Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.
Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.
Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.
الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageWe use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy