Ladino proverbs

Don't pull the rope too hard or it will snap.

İpi çok çekme, kopar.

No tires demasiado de la cuerda, que se rompe.

אל תמשוך את החבל יותר מדי, הוא ייקרע.

Ne tire pas trop sur la corde, elle va casser.

Non tirare troppo la corda, che si spezza.

Não puxes demasiado a corda, que ela rebenta.

Μην τραβάς πολύ το σχοινί, γιατί θα κοπεί.

لا تشدّ الحبل كثيرًا فينقطع.

No fly enters a closed mouth.

Kapalı ağza sinek girmez.

En boca cerrada no entran moscas.

לפה סגור לא נכנסות זבובים.

Dans une bouche fermée, il n'entre pas de mouches.

In bocca chiusa non entrano mosche.

Em boca fechada não entra mosquito.

Στο κλειστό στόμα δεν μπαίνουν μύγες.

الفم المغلق لا يدخله الذباب.

God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.

Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.

Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.

אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.

Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.

Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.

Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.

Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.

الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.

He who loves you well makes you cry (tough love).

Seni gerçekten seven seni ağlatır (sert sevgi).

Quien bien te quiere te hará llorar.

מי שאוהב אותך באמת גורם לך לבכות (אהבה קשוחה).

Celui qui t'aime bien te fait pleurer (qui aime bien châtie bien).

Chi ti vuole bene ti fa piangere (chi ama bene castiga bene).

Quem bem te quer faz-te chorar.

Όποιος σε αγαπά σε κάνει να κλαις (όποιος αγαπά, παιδεύει).

من يحبّك حقًّا يُبكيك (القسوة من المحبّة).

They gave us well water. (uncertain, possibly idiomatic)

Bize kuyu suyu verdiler.

Nos dieron agua de pozo.

נתנו לנו מי באר.

Ils nous ont donné de l'eau de puits.

Ci hanno dato acqua di pozzo.

Deram-nos água de poço.

Μας έδωσαν νερό από πηγάδι.

أعطونا ماء بئر.

We remained beside the waters. (uncertain)

Suların kıyısında kaldık.

Nos quedamos junto a las aguas.

נשארנו ליד המים.

Nous sommes restés près des eaux.

Siamo rimasti accanto alle acque.

Ficámos junto às águas.

Μείναμε δίπλα στα νερά.

بقينا بجانب المياه.

May his star shine (a blessing / wish for good luck).

Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).

Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).

שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).

Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).

Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).

Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).

Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).

ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).

Be quiet, a daughter is about to be born. (uncertain)

Susun, bir kız doğmak üzere.

Callad, va a nacer una hija.

שתקו, בת עומדת להיוולד.

Taisez-vous, une fille va naître.

Zitti, sta per nascere una figlia.

Calem-se, vai nascer uma filha.

Σιωπή, μια κόρη πρόκειται να γεννηθεί.

اصمتوا، ابنة على وشك أن تولد.

May God protect us from the house and from the "dorama". (uncertain)

Tanrı bizi evden ve “dorama”dan korusun.

Que Dios nos guarde de la casa y de la «dorama».

שאלוהים ישמור עלינו מהבית ומה«דורמה».

Que Dieu nous garde de la maison et de la « dorama ».

Che Dio ci protegga dalla casa e dalla «dorama».

Que Deus nos guarde da casa e da «dorama».

Ο Θεός να μας φυλάει από το σπίτι και από την «dorama».

ليحفظنا الله من البيت ومن «دوراما».

May you live, grow and flourish like a little fish in fresh waters. Amen.

Tatlı sularda küçük bir balık gibi yaşayın, büyüyün ve gelişin. Amin.

Que vivas, crezcas y florezcas como un pececito en aguas dulces. Amén.

מי ייתן ותחיה, תגדל ותשגשג כמו דג קטן במים מתוקים. אמן.

Puissiez-vous vivre, grandir et vous épanouir comme un petit poisson dans les eaux douces. Amen.

Che tu possa vivere, crescere e fiorire come un piccolo pesce in acque dolci. Amen.

Que você viva, cresça e floresça como um peixinho em águas doces. Amém.

Είθε να ζήσεις, να μεγαλώσεις και να ανθίσεις σαν μικρό ψάρι σε γλυκό νερό. Αμήν.

قد تعيش وتنمو وتزدهر مثل سمكة صغيرة في المياه العذبة. آمين.

Everyone is king in his own home.

Herkes kendi evinde kraldır.

Cada uno es rey en su propia casa.

כל אחד הוא מלך בביתו שלו.

Tout le monde est roi dans sa propre maison.

Ognuno è re nella propria casa.

Cada um é rei na sua própria casa.

Ο καθένας είναι βασιλιάς στο σπίτι του.

كل شخص هو ملك في منزله.

Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.

Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.

El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.

קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.

Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.

Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.

O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.

Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.

الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.

Turn the enemy into a friend.

Düşmanı dost et.

Haz del enemigo un amigo.

עשה את האויב לידיד.

Fais de l'ennemi un ami.

Trasforma il nemico in amico.

Faz do inimigo um amigo.

Κάνε τον εχθρό φίλο.

اجعل العدوّ صديقًا.

Only after he lost it did he know its value.

Kaybettikten sonra değerini anladı.

Solo después de perderlo supo su valor.

רק אחרי שאיבד אותו הבין את ערכו.

Ce n'est qu'après l'avoir perdu qu'il en a connu la valeur.

Solo dopo averlo perso ne conobbe il valore.

Só depois de o perder soube o seu valor.

Μόνο αφού το έχασε κατάλαβε την αξία του.

لم يعرف قيمته إلا بعد أن فقده.

He has no children, yet grandchildren cry for him.

Çocuğu yok, ama torunları ona ağlıyor.

No tiene hijos, pero los nietos lloran por él.

אין לו ילדים, אך נכדים בוכים עליו.

Il n'a pas d'enfants, et pourtant ses petits-enfants le pleurent.

Non ha figli, eppure i nipoti piangono per lui.

Não tem filhos, mas os netos choram por ele.

Παιδιά δεν έχει, μα τα εγγόνια τον κλαίνε.

ليس له أبناء، ومع ذلك يبكي عليه الأحفاد.

Each one in his own house, and God in everyone's.

Herkes kendi evinde, Tanrı ise herkesin evinde.

Cada uno en su casa y Dios en la de todos.

כל אחד בביתו, ואלוהים בבית של כולם.

Chacun chez soi, et Dieu chez tous.

Ognuno a casa propria e Dio in quella di tutti.

Cada um na sua casa e Deus na de todos.

Ο καθένας στο σπίτι του και ο Θεός στο σπίτι όλων.

كلٌّ في بيته، والله في بيت الجميع.

He who gives a little coin plays the little whistle (he who pays calls the tune).

Parayı veren düdüğü çalar.

El que da una monedita toca el pito (quien paga manda).

מי שנותן מטבע קטן מנגן בחליל הקטן (מי שמשלם קובע).

Celui qui donne une petite pièce joue du petit sifflet (qui paie commande).

Chi dà una monetina suona il fischietto (chi paga comanda).

Quem dá uma moedinha toca o apito (quem paga manda).

Όποιος δίνει ένα νομισματάκι παίζει τη σφυρίχτρα (όποιος πληρώνει διατάζει).

من يعطي قطعة نقد صغيرة ينفخ في الصفّارة (من يدفع هو من يأمر).

Hunger and cold deliver a man into the hands of the enemy.

Açlık ve soğuk insanı düşmanın eline teslim eder.

El hambre y el frío entregan al hombre en manos del enemigo.

רעב וקור מוסרים את האדם לידי האויב.

La faim et le froid livrent l'homme aux mains de l'ennemi.

La fame e il freddo consegnano l'uomo nelle mani del nemico.

A fome e o frio entregam o homem nas mãos do inimigo.

Η πείνα και το κρύο παραδίδουν τον άνθρωπο στα χέρια του εχθρού.

الجوع والبرد يسلّمان الإنسان إلى يد العدوّ.