The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
No traves la kuedra muncho ke se aranka
Don't pull the rope too hard or it will snap.
Kresen los ijos, pujan las ansias
As the children grow, the worries grow.
Çocuklar büyüdükçe endişeler büyür.
A medida que los niños crecen, las preocupaciones crecen.
כשהילדים גדלים, הדאגות גדלות.
Au fur et à mesure que les enfants grandissent, les inquiétudes grandissent.
Man mano che i bambini crescono, le preoccupazioni crescono.
À medida que as crianças crescem, as preocupações aumentam.
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι ανησυχίες μεγαλώνουν.
مع نمو الأطفال، تزداد المخاوف.
El ke no oye a su mujerika se trava la orejika
He who doesn't listen to his dear wife gets his little ear pulled.
Sevgili karısını dinlemeyen küçük kulağını çektirir.
El que no escucha a su querida esposa se jala la orejita.
מי שלא מקשיב לאשתו היקרה, מושך את אוזנו הקטנה.
Celui qui n'écoute pas sa chère épouse se fait tirer l'oreille.
Chi non ascolta la sua cara moglie si fa tirare il piccolo orecchio.
Aquele que não dá ouvidos à sua querida esposa fica com a orelhinha puxada.
Όποιος δεν ακούει την αγαπημένη του γυναίκα, του τραβάνε το αυτί.
من لا يستمع لزوجته العزيزة يسحب أذنه الصغيرة.
Un ombre sin amigo es komo la mano derecha sin la siedra
A man without a friend is like the right hand without the left.
Arkadaşı olmayan bir adam, solu olmayan sağ el gibidir.
Un hombre sin un amigo es como la mano derecha sin la izquierda.
אדם בלי חבר הוא כמו יד ימין בלי שמאל.
Un homme sans ami est comme la main droite sans la gauche.
Un uomo senza un amico è come la mano destra senza la sinistra.
Um homem sem um amigo é como a mão direita sem a esquerda.
Ένας άνθρωπος χωρίς φίλο είναι σαν το δεξί χέρι χωρίς το αριστερό.
الرجل بدون صديق مثل اليد اليمنى بدون اليسرى.
Mijor es tomar ombre sin paras, ke paras sin ombre
Better to marry a man without money than money without a man.
Parasız bir adamla evlenmek, parasız bir adamla evlenmekten daha iyidir.
Mejor casarse con un hombre sin dinero que con dinero sin un hombre.
עדיף להתחתן עם גבר בלי כסף מאשר עם כסף בלי גבר.
Mieux vaut épouser un homme sans argent que de l'argent sans homme.
Meglio sposare un uomo senza soldi che soldi senza un uomo.
Melhor casar com um homem sem dinheiro do que dinheiro sem um homem.
Καλύτερα να παντρευτείς έναν άντρα χωρίς λεφτά παρά λεφτά χωρίς άντρα.
من الأفضل أن تتزوجي رجلاً بدون مال من أن تتزوجي رجلاً بدون مال.
El ke bien te kere, en la kara te lo dize
Whoever loves you well,tells it to your face.
Kim seni iyi seviyorsa yüzüne söylesin.
Quien te quiera bien, se lo dice a la cara.
מי שאוהב אותך היטב,אומר לך את זה בפנים.
Celui qui vous aime bien vous le dit en face.
Chi ti ama bene, te lo dice in faccia.
Quem te ama bem,diz isso na sua cara.
Όποιος σε αγαπάει καλά, σου το λέει κατάμουτρα.
من يحبك جيدًا،يقول ذلك في وجهك.
El buen pleto traye buena paz
A good fight brings a good peace.
İyi bir kavga iyi bir huzur getirir.
Una buena pelea trae una buena paz.
קרב טוב מביא שלום טוב.
Un bon combat apporte une bonne paix.
Un buon combattimento porta una buona pace.
Um bom combate traz uma boa paz.
Ένας καλός αγώνας φέρνει μια καλή ειρήνη.
القتال الجيد يجلب السلام الجيد.
Etchalo al mazalozo a la mar i va tornar kon una perla en la boka
Throw a lucky man into the sea and he'll come back with a pearl in his mouth.
Şanslı bir adamı denize atın ve ağzında bir inci ile geri dönecektir.
Arroja a un hombre afortunado al mar y volverá con una perla en la boca.
זרוק אדם בר מזל לים והוא יחזור עם פנינה בפיו.
Jetez un homme chanceux à la mer et il reviendra avec une perle dans la bouche.
Butta in mare un uomo fortunato e tornerà con una perla in bocca.
Jogue um homem de sorte no mar e ele voltará com uma pérola na boca.
Πέτα έναν τυχερό άνθρωπο στη θάλασσα και θα γυρίσει με ένα μαργαριτάρι στο στόμα του.
ألق برجل محظوظ في البحر وسيعود مع لؤلؤة في فمه.
Asta ke aboltas la kara, va pasar el tiempo
By the time you turn your face,time will pass
Yüzünü döndüğünde zaman geçecek
Para cuando vuelvas la cara,el tiempo pasará
עד שתסובב את פניך,הזמן יעבור
Au moment où vous tournerez la tête,le temps passera
Quando girerai il viso, il tempo passerà
Quando virar a cara, otempo passará
Μέχρι να γυρίσεις το πρόσωπό σου, οχρόνος θα έχει περάσει
بحلول الوقت الذي تدير فيه وجهك، سيمر الوقت
Sin disiplina no ay milizina
There's no medicine without discipline.
Disiplin olmadan ilaç olmaz.
No hay medicina sin disciplina.
אין תרופה ללא משמעת.
Il n'y a pas de médecine sans discipline.
Non c'è medicina senza disciplina.
Não há remédio sem disciplina.
Δεν υπάρχει φάρμακο χωρίς πειθαρχία.
لا يوجد دواء بدون انضباط.
Ni la novya ni la tela no se miran a la kandela
You don't look at a bride nor at a lace in a candlelight.
Mum ışığında bir geline ya da bir dantele bakmazsın.
No miras a una novia ni a un encaje a la luz de las velas.
לא מסתכלים על כלה או על תחרה באור נרות.
Vous ne regardez pas une mariée ni une dentelle à la lumière d'une bougie.
Non guardi una sposa né un merletto a lume di candela.
Você não olha para uma noiva nem para um laço à luz de velas.
Δεν κοιτάς μια νύφη ούτε μια δαντέλα στο φως των κεριών.
لا تنظر إلى العروس ولا إلى الدانتيل على ضوء الشموع.
Alevantar demprano, despertar al mazal
Getting up early to wake up luck.
Şanslı uyanmak için erken kalkmak.
Levantarse temprano para despertar la suerte.
לקום מוקדם כדי להתעורר עם מזל.
Se lever tôt pour se réveiller chanceux.
Alzarsi presto per svegliare la fortuna.
Acordar cedo para ter sorte.
Ξυπνάτε νωρίς για να ξυπνήσετε τυχεροί.
الاستيقاظ مبكرًا لإيقاظ الحظ.
El novyo es muy ermozo, komo el gato enganyozo
The groom is very handsome, like the deceitful cat.
Damat çok yakışıklı, hilekar kedi gibi.
El novio es muy guapo, como el gato engañoso.
החתן נאה מאוד, כמו החתול הערמומי.
Le marié est très beau, comme le chat trompeur.
Lo sposo è molto bello, come il gatto ingannevole.
O noivo é muito bonito, como o gato enganador.
Ο γαμπρός είναι πολύ όμορφος, σαν την απατηλή γάτα.
العريس وسيم جدا، مثل القط المخادع.
En la vida kale desfrutar de kada momento, no solo sobrevivir
In life you must enjoy every moment, not just survive.
Hayatta sadece hayatta kalmakla kalmayıp her anın tadını çıkarmalısınız.
En la vida debes disfrutar cada momento, no solo sobrevivir.
בחיים אתה חייב ליהנות מכל רגע, לא רק לשרוד.
Dans la vie, vous devez profiter de chaque instant, pas seulement survivre.
Nella vita devi goderti ogni momento, non solo sopravvivere.
Na vida, você deve aproveitar cada momento, não apenas sobreviver.
Στη ζωή πρέπει να απολαμβάνεις κάθε στιγμή, όχι μόνο να επιβιώνεις.
في الحياة يجب أن تستمتع بكل لحظة، وليس فقط البقاء على قيد الحياة.
Ande no ay Madre no ay ni Padre
Where there is no mother, there is no father either.
Annenin olmadığı yerde baba da olmaz.
Donde no hay madre, tampoco hay padre.
איפה שאין אמא, אין גם אבא.
Là où il n'y a pas de mère, il n'y a pas non plus de père.
Dove non c'è la madre, non c'è nemmeno il padre.
Onde não há mãe, também não há pai.
Όπου δεν υπάρχει μητέρα, δεν υπάρχει ούτε πατέρας.
حيث لا توجد أم، لا يوجد أب أيضًا.
Kuando una mujer se le yela el korason, se le sana la kavesa
When a woman's heart freezes, her head gets cured.
Bir kadının kalbi donunca başı iyileşir.
Cuando el corazón de una mujer se congela, su cabeza se cura.
כשלבה של אישה קופא, ראשה נרפא.
Quand le cœur d'une femme gèle, sa tête est guérie.
Quando il cuore di una donna si congela, la sua testa viene curata.
Quando o coração de uma mulher congela, sua cabeça fica curada.
Όταν η καρδιά μιας γυναίκας παγώνει, το κεφάλι της θεραπεύεται.
عندما يتجمد قلب المرأة، يشفى رأسها.
Lo ke no te agrada no lo agas al denfrente
Don't do to the one in front of you what you don't like yourself.
Önünüzdekine kendinizden hoşlanmadığınız şeyi yapmayın.
No le hagas al que tienes delante lo que no te gusta.
אל תעשה לזה שלפניך מה שאתה לא אוהב בעצמך.
Ne faites pas à celui qui est en face de vous ce que vous n'aimez pas vous-même.
Non fare a chi hai davanti quello che non ti piace.
Não faça ao que está à sua frente o que você não gosta de si mesmo.
Μην κάνεις σε αυτόν που είναι μπροστά σου αυτό που δεν σου αρέσει ο εαυτός σου.
لا تفعل مع الشخص الذي أمامك ما لا يعجبك.
Mala la madre, mala la ija, mala la kolcha ke las kuvija
Bad the mother, bad the daughter, bad the quilt that covers them.
Annesi kötü, kızı kötü, üzerini örten yorgan kötü.
Mal la madre, mal la hija, mal el edredón que los cubre.
רע לאמא, רע לבת, רע לשמיכה שמכסה אותם.
Mauvaise la mère, mauvaise la fille, mauvaise la courtepointe qui les recouvre.
Cattiva la madre, cattiva la figlia, cattiva la trapunta che li ricopre.
Mal a mãe, mal a filha, mal a colcha que os cobre.
Κακή η μητέρα, κακή η κόρη, κακή το πάπλωμα που τα καλύπτει.
سيئة الأم، سيئة الابنة، سيئة اللحاف الذي يغطيهم.
Todo lo ganado es para el garon
All the earnings is for the throat.
Tüm kazanç boğaz içindir.
Todas las ganancias son para la garganta.
כל הרווחים הם עבור הגרון.
Tous les gains sont pour la gorge.
Tutti i guadagni sono per la gola.
Todos os ganhos são para a garganta.
Όλα τα κέρδη είναι για το λαιμό.
جميع الأرباح للحنجرة.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageWe use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy