Refranes en ladino

They gave us well water. (uncertain, possibly idiomatic)

Bize kuyu suyu verdiler.

Nos dieron agua de pozo.

נתנו לנו מי באר.

Ils nous ont donné de l'eau de puits.

Ci hanno dato acqua di pozzo.

Deram-nos água de poço.

Μας έδωσαν νερό από πηγάδι.

أعطونا ماء بئر.

I have no children, yet grandchildren cry for me.

Çocuğum yok, ama torunlar bana ağlıyor.

No tengo hijos y los nietos lloran por mí.

אין לי ילדים, ובכל זאת נכדים בוכים עליי.

Je n'ai pas d'enfants, et pourtant des petits-enfants me pleurent.

Non ho figli, eppure i nipoti piangono per me.

Não tenho filhos, mas os netos choram por mim.

Παιδιά δεν έχω, μα εγγόνια με κλαίνε.

ليس لي أبناء، ومع ذلك يبكي عليّ الأحفاد.

We remained beside the waters. (uncertain)

Suların kıyısında kaldık.

Nos quedamos junto a las aguas.

נשארנו ליד המים.

Nous sommes restés près des eaux.

Siamo rimasti accanto alle acque.

Ficámos junto às águas.

Μείναμε δίπλα στα νερά.

بقينا بجانب المياه.

May his star shine (a blessing / wish for good luck).

Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).

Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).

שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).

Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).

Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).

Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).

Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).

ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).

The gut is up in the nose (he is fed up, has had enough). (uncertain, idiom)

Bağırsak burnunda (canına tak etti, bıktı).

Tiene la tripa en la nariz (está harto, ya no aguanta más).

המעיים באף (נמאס לו, הוא כבר לא יכול).

Il a la tripe dans le nez (il en a assez, il n'en peut plus).

Ha la trippa nel naso (è stufo, non ne può più).

Tem a tripa no nariz (está farto, não aguenta mais).

Έχει το έντερο στη μύτη (το έχει βαρεθεί, δεν αντέχει άλλο).

الأمعاء في الأنف (لقد ضاق ذرعًا ولم يعد يحتمل).

May his star fall (a curse / wish for bad luck).

Yıldızı düşsün (beddua).

Que le caiga su estrella (una maldición).

שכוכבו ייפול (קללה).

Que son étoile tombe (une malédiction).

Che la sua stella cada (una maledizione).

Que a sua estrela caia (uma maldição).

Το αστέρι του να πέσει (κατάρα).

ليسقط نجمه (دعاء بالشرّ).

Be quiet, a daughter is about to be born. (uncertain)

Susun, bir kız doğmak üzere.

Callad, va a nacer una hija.

שתקו, בת עומדת להיוולד.

Taisez-vous, une fille va naître.

Zitti, sta per nascere una figlia.

Calem-se, vai nascer uma filha.

Σιωπή, μια κόρη πρόκειται να γεννηθεί.

اصمتوا، ابنة على وشك أن تولد.

He is a fart in porcelain (a nobody, worthless). (uncertain, idiom)

O porselende bir osuruk (değersiz, hiç kimse).

Es un pedo en porcelana (un don nadie, alguien sin valor).

הוא פלוץ בחרסינה (אפס, חסר ערך).

C'est un pet dans de la porcelaine (un moins que rien).

È una scoreggia nella porcellana (un buono a nulla).

É um peido na porcelana (um zé-ninguém).

Είναι μια κλανιά στην πορσελάνη (ένα τίποτα, άνθρωπος χωρίς αξία).

هو ضرطة في الخزف الصيني (إنسان تافه لا قيمة له).

He made us into rags and tatters (ruined us). (uncertain)

Bizi paçavra ve lime lime etti (mahvetti).

Nos hizo harapos y jirones (nos arruinó).

הוא עשה מאתנו סמרטוטים וקרעים (הרס אותנו).

Il nous a mis en haillons et en lambeaux (il nous a ruinés).

Ci ha ridotti a stracci e brandelli (ci ha rovinati).

Fez de nós trapos e farrapos (arruinou-nos).

Μας έκανε κουρέλια και κομμάτια (μας κατέστρεψε).

جعلنا خِرَقًا وأشلاء (دمّرنا).

May God protect us from the house and from the "dorama". (uncertain)

Tanrı bizi evden ve “dorama”dan korusun.

Que Dios nos guarde de la casa y de la «dorama».

שאלוהים ישמור עלינו מהבית ומה«דורמה».

Que Dieu nous garde de la maison et de la « dorama ».

Che Dio ci protegga dalla casa e dalla «dorama».

Que Deus nos guarde da casa e da «dorama».

Ο Θεός να μας φυλάει από το σπίτι και από την «dorama».

ليحفظنا الله من البيت ومن «دوراما».

The snotty one mocks the scabby one (the pot calling the kettle black).

Sümüklü, uyuzla alay eder (kendi kusurunu görmeden başkasını eleştirir).

El mocoso se burla del tiñoso (critica en otro lo que uno mismo tiene).

הנזלתי לועג לגרדתי (מבקר באחר את מה שיש בו עצמו).

Le morveux se moque du teigneux (c'est l'hôpital qui se moque de la charité).

Il moccioso si fa beffe del tignoso (bue che dice cornuto all'asino).

O ranhoso zomba do sarnento (o roto a falar do esfarrapado).

Ο μυξιάρης περιγελά τον ψωριάρη (κατηγορεί στον άλλον ό,τι έχει ο ίδιος).

صاحب المخاط يسخر من المصاب بالجرب (ينتقد في غيره ما فيه هو).

For doing good you need knowledge, and for enduring bad you need patience.

İyilik için bilgi, kötülüğe katlanmak için sabır gerekir.

Para el bien se necesita sabiduría y para el mal, paciencia.

לעשות טוב צריך ידע, ולשאת רע צריך סבלנות.

Pour le bien il faut du savoir, et pour le mal de la patience.

Per il bene serve sapienza, e per il male pazienza.

Para o bem é preciso saber, e para o mal, paciência.

Για το καλό χρειάζεται γνώση και για το κακό υπομονή.

للخير يلزم العلم، وللشرّ يلزم الصبر.

Even though he didn't sell out in his own time, he will sell you out. (uncertain)

Kendi zamanında satılmamış olsa da seni satar.

Aunque no se vendió en su tiempo, te vende a ti.

אף שלא מכר את עצמו בימיו, הוא ימכור אותך.

Bien qu'il ne se soit pas vendu en son temps, il te vend, toi.

Anche se non si è venduto ai suoi tempi, vende te.

Embora não se tenha vendido no seu tempo, vende-te a ti.

Αν και δεν πουλήθηκε στην εποχή του, σε πουλά εσένα.

وإن لم يبع نفسه في زمانه، فإنه يبيعك أنت.

He who praises himself with his own mouth is a fool.

Kendisini kendi ağzıyla öven aptaldır.

El que se alaba a sí mismo con su propia boca es un tonto.

מי שמהלל את עצמו בפיו הוא שוטה.

Celui qui se loue de sa propre bouche est un insensé.

Chi si loda con la propria bocca è uno sciocco.

Aquele que se elogia com a própria boca é um tolo.

Αυτός που επαινεί τον εαυτό του με το ίδιο του το στόμα είναι ανόητος.

من يمدح نفسه بفمه هو أحمق.

A woman keeps the secret she doesn't know.

Kadın bilmediği sırrı saklar.

La mujer guarda el secreto que no sabe.

האישה שומרת את הסוד שהיא אינה יודעת.

La femme garde le secret qu'elle ne connaît pas.

La donna custodisce il segreto che non conosce.

A mulher guarda o segredo que não sabe.

Η γυναίκα κρατά το μυστικό που δεν ξέρει.

المرأة تحفظ السرّ الذي لا تعرفه.

From mouth to mouth, one gets all the way to Rome (by asking, you can find your way anywhere).

Ağızdan ağıza Roma'ya kadar gidilir (sora sora Bağdat bulunur).

De boca en boca se llega hasta Roma (preguntando se llega a cualquier parte).

מפה לפה מגיעים עד רומא (מי ששואל מגיע לכל מקום).

De bouche en bouche, on va jusqu'à Rome (en demandant son chemin, on arrive partout).

Di bocca in bocca si arriva fino a Roma (chiedendo si arriva ovunque).

De boca em boca se chega até Roma (perguntando, chega-se a qualquer lugar).

Από στόμα σε στόμα φτάνει κανείς μέχρι τη Ρώμη (ρωτώντας βρίσκεις τον δρόμο παντού).

من فمٍ إلى فم يصل المرء إلى روما (بالسؤال يصل المرء إلى أي مكان).

Two roosters don't fit in one house.

İki horoz bir eve sığmaz.

Dos gallos no caben en una casa.

שני תרנגולים לא נכנסים לבית אחד.

Deux coqs ne rentrent pas dans une maison.

Due galli non entrano in una casa.

Dois galos não cabem na mesma casa.

Δύο κόκορες δεν χωράνε σε ένα σπίτι.

ديكان لا يتناسبان في منزل واحد.

A man's place is the square (marketplace) and a woman's place is the home.

Bir erkeğin yeri meydandır (pazar yeri) ve bir kadının yeri evdir.

El lugar de un hombre es la plaza (mercado) y el lugar de una mujer es el hogar.

מקומו של הגבר הוא הכיכר (השוק) ומקומה של האישה הוא הבית.

La place d'un homme est la place (marché) et la place d'une femme est la maison.

Il posto di un uomo è la piazza (mercato) e il posto di una donna è la casa.

O lugar de um homem é a praça (mercado) e o lugar de uma mulher é a casa.

Η θέση του άνδρα είναι η πλατεία (αγορά) και η θέση της γυναίκας είναι το σπίτι.

مكان الرجل هو الساحة (السوق) ومكان المرأة هو المنزل.