The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Los ke kaminan en el kamino derecho kaminan en el kamino estrecho
Those who walk the straight path walk the narrow path.
Mas kome el ojo ke la boka
The eye eats more than the mouth.
Göz ağızdan çok yer.
Más come el ojo que la boca.
העין אוכלת יותר מהפה.
L'œil mange plus que la bouche.
L'occhio mangia più della bocca.
O olho come mais do que a boca.
Το μάτι τρώει περισσότερο από το στόμα.
العين تأكل أكثر من الفم.
No avles mal del dia asta ke no anochese
Don't speak ill of the day until night has fallen.
Gece olmadan günün kötülüğünü söyleme.
No hables mal del día hasta que anochezca.
אל תדבר רעה על היום עד שיחשיך.
Ne dis pas de mal de la journée avant que la nuit ne soit tombée.
Non parlare male del giorno finché non fa notte.
Não fales mal do dia até que anoiteça.
Μη μιλάς άσχημα για τη μέρα μέχρι να νυχτώσει.
لا تتحدث بسوء عن النهار حتى يحلّ الليل.
Ande ay ija de kazar el Dio deve ayudar
Where there is a daughter to marry off, God must help.
Evlendirilecek kızın olduğu yerde Tanrı yardım etmelidir.
Donde hay una hija que casar, Dios debe ayudar.
היכן שיש בת להשיא, האל חייב לעזור.
Là où il y a une fille à marier, Dieu doit aider.
Dove c'è una figlia da sposare, Dio deve aiutare.
Onde há uma filha para casar, Deus deve ajudar.
Όπου υπάρχει κόρη να παντρευτεί, ο Θεός πρέπει να βοηθήσει.
حيث توجد ابنة للتزويج، على الله أن يساعد.
No kontes los sekretos de tu alma ni a tu ermana
Do not tell the secrets of your soul, not even to your sister.
Ruhunun sırlarını kız kardeşine bile anlatma.
No cuentes los secretos de tu alma ni a tu hermana.
אל תספר את סודות נפשך אפילו לאחותך.
Ne confie pas les secrets de ton âme, pas même à ta sœur.
Non raccontare i segreti della tua anima nemmeno a tua sorella.
Não contes os segredos da tua alma nem à tua irmã.
Μη λες τα μυστικά της ψυχής σου ούτε στην αδελφή σου.
لا تُفشِ أسرار روحك ولا حتى لأختك.
La vieja kere mas bivir para mas ver i mas oyir
The old woman wants to live longer to see more and hear more.
Yaşlı kadın daha çok görmek ve duymak için daha çok yaşamak ister.
La vieja quiere vivir más para ver más y oír más.
הזקנה רוצה לחיות עוד כדי לראות עוד ולשמוע עוד.
La vieille veut vivre plus longtemps pour voir plus et entendre plus.
La vecchia vuole vivere di più per vedere di più e sentire di più.
A velha quer viver mais para ver mais e ouvir mais.
Η γριά θέλει να ζήσει περισσότερο για να δει περισσότερα και να ακούσει περισσότερα.
العجوز تريد أن تعيش أكثر لترى أكثر وتسمع أكثر.
Ken ijo kriya, oro hila
Whoever raises a child spins gold.
Çocuk büyüten altın eğirir.
Quien cría un hijo hila oro.
מי שמגדל ילד טווה זהב.
Qui élève un enfant file de l'or.
Chi cresce un figlio fila oro.
Quem cria um filho fia ouro.
Όποιος μεγαλώνει παιδί γνέθει χρυσάφι.
من يربي ولدًا يغزل ذهبًا.
Un loko kita sien
One fool drives out a hundred.
Bir deli yüz kişiyi kaçırır.
Un loco saca a cien.
שוטה אחד מוציא מאה.
Un fou en chasse cent.
Un pazzo ne caccia cento.
Um louco tira cem.
Ένας τρελός διώχνει εκατό.
مجنون واحد يُخرج مئة.
Abolta la luenga siete vezes ariento la boka antes de avlar
Turn your tongue seven times inside your mouth before speaking.
Konuşmadan önce dilini ağzında yedi kez çevir.
Vuelve la lengua siete veces dentro de la boca antes de hablar.
סובב את לשונך שבע פעמים בתוך הפה לפני שתדבר.
Tourne ta langue sept fois dans ta bouche avant de parler.
Gira la lingua sette volte in bocca prima di parlare.
Vira a língua sete vezes dentro da boca antes de falar.
Γύρνα τη γλώσσα σου επτά φορές μέσα στο στόμα πριν μιλήσεις.
أدر لسانك سبع مرات داخل فمك قبل أن تتكلم.
El ke tiene moneda i no la goza, al otro mundo no arepoza
He who has money and does not enjoy it will not rest in the other world.
Parası olup da tadını çıkarmayan öbür dünyada rahat edemez.
El que tiene dinero y no lo goza, en el otro mundo no reposa.
מי שיש לו כסף ואינו נהנה ממנו, בעולם הבא לא ינוח.
Celui qui a de l'argent et n'en jouit pas ne repose pas dans l'autre monde.
Chi ha denaro e non lo gode non riposa nell'altro mondo.
Quem tem dinheiro e não o goza não repousa no outro mundo.
Όποιος έχει χρήματα και δεν τα απολαμβάνει δεν αναπαύεται στον άλλο κόσμο.
من يملك مالًا ولا يتمتع به لا يرتاح في العالم الآخر.
La mujer es komo la uva, si la miraz bueno se aze vino i si no la miraz bueno se aze vinagre
A woman is like a grape: if you treat her well she becomes wine, and if you do not treat her well she becomes vinegar.
Kadın üzüm gibidir; iyi bakarsan şarap olur, iyi bakmazsan sirke olur.
La mujer es como la uva: si la cuidas bien se hace vino, y si no la cuidas bien se hace vinagre.
אישה היא כמו ענבים: אם תשמור עליה היטב היא הופכת ליין, ואם לא תשמור עליה היטב היא הופכת לחומץ.
La femme est comme le raisin : si tu la traites bien, elle devient du vin, et si tu ne la traites pas bien, elle devient du vinaigre.
La donna è come l'uva: se la tratti bene diventa vino, e se non la tratti bene diventa aceto.
A mulher é como a uva: se a tratares bem, torna-se vinho, e se não a tratares bem, torna-se vinagre.
Η γυναίκα είναι σαν το σταφύλι: αν τη φροντίσεις καλά γίνεται κρασί, κι αν δεν τη φροντίσεις καλά γίνεται ξίδι.
المرأة كالعنب: إن أحسنت معاملتها صارت نبيذًا، وإن لم تحسن معاملتها صارت خلًا.
Madre Nikochera le sale ija haragana
A housekeeping mother gets a lazy daughter.
Ev hanımı anneden tembel kız çıkar.
A la madre hacendosa le sale hija holgazana.
לאם עקרת בית יוצאת בת עצלנית.
À la mère bonne ménagère naît une fille paresseuse.
Alla madre massaia nasce una figlia pigra.
À mãe caseira sai-lhe uma filha preguiçosa.
Στη νοικοκυρά μάνα βγαίνει τεμπέλα κόρη.
للأم المدبّرة تخرج ابنة كسولة.
La gana ke tengo de baylar, tienes tu de lavorar
The desire I have to dance, you should have to work.
Benim dans etme isteğim kadar sen çalışma isteği duymalısın.
Las ganas que tengo de bailar, tengas tú de trabajar.
הרצון שיש לי לרקוד, שיהיה לך לעבוד.
L'envie que j'ai de danser, puisses-tu l'avoir de travailler.
La voglia che ho di ballare, l'abbia tu di lavorare.
A vontade que tenho de dançar, tenhas tu de trabalhar.
Η όρεξη που έχω να χορέψω, ας την έχεις εσύ να δουλέψεις.
الرغبة التي لدي في الرقص، لتكن لديك في العمل.
Una puerta se serra i sien se avren
One door closes and a hundred open.
Bir kapı kapanır, yüz kapı açılır.
Una puerta se cierra y cien se abren.
דלת אחת נסגרת ומאה נפתחות.
Une porte se ferme et cent s'ouvrent.
Una porta si chiude e cento si aprono.
Uma porta fecha-se e cem abrem-se.
Μία πόρτα κλείνει και εκατό ανοίγουν.
باب واحد يُغلق ومئة تُفتح.
Asukar en la boka no ayuda si tu korason es amargo
Sugar in the mouth does not help if your heart is bitter.
Yüreğin acıysa ağızdaki şeker fayda etmez.
Azúcar en la boca no ayuda si tu corazón es amargo.
סוכר בפה לא עוזר אם ליבך מר.
Du sucre dans la bouche ne sert à rien si ton cœur est amer.
Lo zucchero in bocca non serve se il tuo cuore è amaro.
Açúcar na boca não ajuda se o teu coração é amargo.
Η ζάχαρη στο στόμα δεν βοηθά αν η καρδιά σου είναι πικρή.
السكر في الفم لا ينفع إذا كان قلبك مرًّا.
Eskucha a los viejos, saven dar buen konsejo
Listen to the old; they know how to give good advice.
Yaşlıları dinle, iyi öğüt vermeyi bilirler.
Escucha a los viejos, saben dar buen consejo.
הקשב לזקנים, הם יודעים לתת עצה טובה.
Écoute les anciens, ils savent donner de bons conseils.
Ascolta i vecchi, sanno dare buoni consigli.
Escuta os velhos, sabem dar bom conselho.
Άκου τους γέρους, ξέρουν να δίνουν καλές συμβουλές.
اسمع للكبار، فهم يعرفون كيف يقدمون النصيحة الجيدة.
Kuando el ambre entra por la puerta, el amor sale por la ventana
When hunger comes in through the door, love goes out through the window.
Kapıdan açlık girince aşk pencereden çıkar.
Cuando el hambre entra por la puerta, el amor sale por la ventana.
כשהרעב נכנס בדלת, האהבה יוצאת בחלון.
Quand la faim entre par la porte, l'amour sort par la fenêtre.
Quando la fame entra dalla porta, l'amore esce dalla finestra.
Quando a fome entra pela porta, o amor sai pela janela.
Όταν η πείνα μπαίνει από την πόρτα, η αγάπη βγαίνει από το παράθυρο.
حين يدخل الجوع من الباب يخرج الحب من النافذة.
Bushka otro perro para este gueso
Look for another dog for this bone.
Bu kemik için başka bir köpek ara.
Busca otro perro para este hueso.
חפש כלב אחר לעצם הזאת.
Cherche un autre chien pour cet os.
Cerca un altro cane per quest'osso.
Procura outro cão para este osso.
Ψάξε άλλον σκύλο για αυτό το κόκαλο.
ابحث عن كلب آخر لهذه العظمة.
Akontese en un punto lo ke no akontese en mil anyos
What happens in a moment does not happen in a thousand years.
Bir anda olan, bin yılda olmaz.
Acontece en un punto lo que no acontece en mil años.
קורה ברגע מה שלא קורה באלף שנה.
Il arrive en un instant ce qui n'arrive pas en mille ans.
Accade in un istante ciò che non accade in mille anni.
Acontece num instante o que não acontece em mil anos.
Συμβαίνει σε μια στιγμή ό,τι δεν συμβαίνει σε χίλια χρόνια.
يحدث في لحظة ما لا يحدث في ألف سنة.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy