Ladino proverbs

When I was a daughter-in-law I found no mother-in-law, and when I was a mother-in-law I found no daughter-in-law.

Gelin olduğumda kayınvalide bulamadım, kayınvalide olduğumda gelin bulamadım.

Cuando fui nuera no encontré suegra y cuando fui suegra no encontré nuera.

כשהייתי כלה לא מצאתי חמות, וכשהייתי חמות לא מצאתי כלה.

Quand j'étais belle-fille je n'ai pas trouvé de belle-mère, et quand j'étais belle-mère je n'ai pas trouvé de belle-fille.

Quando fui nuora non trovai suocera, e quando fui suocera non trovai nuora.

Quando fui nora não encontrei sogra, e quando fui sogra não encontrei nora.

Όταν ήμουν νύφη δεν βρήκα πεθερά και όταν έγινα πεθερά δεν βρήκα νύφη.

عندما كنت كنّة لم أجد حماة، وعندما صرت حماة لم أجد كنّة.

My son Manuel, your father wanted you a hakham and I a merchant; now you are in the legion.

Oğlum Manuel, baban seni haham, ben tüccar istedim; şimdi lejyondasın.

Hijo mío Manuel, tu padre te quería sabio y yo mercader, ahora estás en la legión.

בני מנואל, אביך רצה אותך חכם ואני סוחר, עכשיו אתה בלגיון.

Mon fils Manuel, ton père te voulait sage et moi marchand ; maintenant tu es à la légion.

Figlio mio Manuel, tuo padre ti voleva saggio e io mercante; ora sei nella legione.

Meu filho Manuel, o teu pai queria-te sábio e eu mercador; agora estás na legião.

Γιε μου Μανουέλ, ο πατέρας σου σε ήθελε σοφό κι εγώ έμπορο· τώρα είσαι στη λεγεώνα.

يا ابني مانويل، أبوك أرادك حاخامًا وأنا تاجرًا، والآن أنت في الفيلق.

Don't speak ill of the day until night has fallen.

Gece olmadan günün kötülüğünü söyleme.

No hables mal del día hasta que anochezca.

אל תדבר רעה על היום עד שיחשיך.

Ne dis pas de mal de la journée avant que la nuit ne soit tombée.

Non parlare male del giorno finché non fa notte.

Não fales mal do dia até que anoiteça.

Μη μιλάς άσχημα για τη μέρα μέχρι να νυχτώσει.

لا تتحدث بسوء عن النهار حتى يحلّ الليل.

Where there is a daughter to marry off, God must help.

Evlendirilecek kızın olduğu yerde Tanrı yardım etmelidir.

Donde hay una hija que casar, Dios debe ayudar.

היכן שיש בת להשיא, האל חייב לעזור.

Là où il y a une fille à marier, Dieu doit aider.

Dove c'è una figlia da sposare, Dio deve aiutare.

Onde há uma filha para casar, Deus deve ajudar.

Όπου υπάρχει κόρη να παντρευτεί, ο Θεός πρέπει να βοηθήσει.

حيث توجد ابنة للتزويج، على الله أن يساعد.

Do not tell the secrets of your soul, not even to your sister.

Ruhunun sırlarını kız kardeşine bile anlatma.

No cuentes los secretos de tu alma ni a tu hermana.

אל תספר את סודות נפשך אפילו לאחותך.

Ne confie pas les secrets de ton âme, pas même à ta sœur.

Non raccontare i segreti della tua anima nemmeno a tua sorella.

Não contes os segredos da tua alma nem à tua irmã.

Μη λες τα μυστικά της ψυχής σου ούτε στην αδελφή σου.

لا تُفشِ أسرار روحك ولا حتى لأختك.

Whoever is a king, it shows in his face.

Kral olan kişi yüzünden belli olur.

Quien es rey, en la cara se le ve.

מי שהוא מלך, רואים זאת על פניו.

Qui est roi, cela se voit à son visage.

Chi è re, si vede dalla faccia.

Quem é rei vê-se-lhe na cara.

Όποιος είναι βασιλιάς, φαίνεται στο πρόσωπό του.

من كان ملكًا يظهر ذلك على وجهه.

The old woman wants to live longer to see more and hear more.

Yaşlı kadın daha çok görmek ve duymak için daha çok yaşamak ister.

La vieja quiere vivir más para ver más y oír más.

הזקנה רוצה לחיות עוד כדי לראות עוד ולשמוע עוד.

La vieille veut vivre plus longtemps pour voir plus et entendre plus.

La vecchia vuole vivere di più per vedere di più e sentire di più.

A velha quer viver mais para ver mais e ouvir mais.

Η γριά θέλει να ζήσει περισσότερο για να δει περισσότερα και να ακούσει περισσότερα.

العجوز تريد أن تعيش أكثر لترى أكثر وتسمع أكثر.

Turn your tongue seven times inside your mouth before speaking.

Konuşmadan önce dilini ağzında yedi kez çevir.

Vuelve la lengua siete veces dentro de la boca antes de hablar.

סובב את לשונך שבע פעמים בתוך הפה לפני שתדבר.

Tourne ta langue sept fois dans ta bouche avant de parler.

Gira la lingua sette volte in bocca prima di parlare.

Vira a língua sete vezes dentro da boca antes de falar.

Γύρνα τη γλώσσα σου επτά φορές μέσα στο στόμα πριν μιλήσεις.

أدر لسانك سبع مرات داخل فمك قبل أن تتكلم.

He who gets angry takes on two troubles: one for getting angry and another for making peace.

Öfkelenen iki dert alır: biri öfkelenmek, diğeri barışmak için.

El que se enoja toma dos penas: una de enojarse y otra de hacer paz.

מי שכועס לוקח שני צערים: אחד על הכעס ואחד על הפיוס.

Celui qui se met en colère prend deux peines : l'une pour se fâcher et l'autre pour faire la paix.

Chi si arrabbia si prende due pene: una per arrabbiarsi e l'altra per fare pace.

Quem se zanga toma duas penas: uma de se zangar e outra de fazer as pazes.

Όποιος θυμώνει παίρνει δύο βάσανα: ένα για το θυμό και ένα για τη συμφιλίωση.

من يغضب يأخذ همّين: همّ الغضب وهمّ الصلح.

Better to have honor in the square than money in the chest.

Sandıkta paradan, meydanda onura sahip olmak yeğdir.

Más vale tener honor en la plaza que dinero en el arca.

עדיף כבוד בכיכר מכסף בארגז.

Mieux vaut avoir l'honneur sur la place que de l'argent dans le coffre.

Meglio avere onore in piazza che denaro nella cassa.

Mais vale ter honra na praça do que dinheiro na arca.

Καλύτερα να έχεις τιμή στην πλατεία παρά χρήματα στο μπαούλο.

الشرف في الساحة خير من المال في الصندوق.

A woman is like a grape: if you treat her well she becomes wine, and if you do not treat her well she becomes vinegar.

Kadın üzüm gibidir; iyi bakarsan şarap olur, iyi bakmazsan sirke olur.

La mujer es como la uva: si la cuidas bien se hace vino, y si no la cuidas bien se hace vinagre.

אישה היא כמו ענבים: אם תשמור עליה היטב היא הופכת ליין, ואם לא תשמור עליה היטב היא הופכת לחומץ.

La femme est comme le raisin : si tu la traites bien, elle devient du vin, et si tu ne la traites pas bien, elle devient du vinaigre.

La donna è come l'uva: se la tratti bene diventa vino, e se non la tratti bene diventa aceto.

A mulher é como a uva: se a tratares bem, torna-se vinho, e se não a tratares bem, torna-se vinagre.

Η γυναίκα είναι σαν το σταφύλι: αν τη φροντίσεις καλά γίνεται κρασί, κι αν δεν τη φροντίσεις καλά γίνεται ξίδι.

المرأة كالعنب: إن أحسنت معاملتها صارت نبيذًا، وإن لم تحسن معاملتها صارت خلًا.

A housekeeping mother gets a lazy daughter.

Ev hanımı anneden tembel kız çıkar.

A la madre hacendosa le sale hija holgazana.

לאם עקרת בית יוצאת בת עצלנית.

À la mère bonne ménagère naît une fille paresseuse.

Alla madre massaia nasce una figlia pigra.

À mãe caseira sai-lhe uma filha preguiçosa.

Στη νοικοκυρά μάνα βγαίνει τεμπέλα κόρη.

للأم المدبّرة تخرج ابنة كسولة.

Neither a bride without eyebrows nor a wedding without complaints.

Kaşsız gelin de şikâyetsiz düğün de olmaz.

Ni novia sin cejas ni boda sin quejas.

אין כלה בלי גבות ואין חתונה בלי תלונות.

Ni mariée sans sourcils ni noce sans plaintes.

Né sposa senza sopracciglia né nozze senza lamentele.

Nem noiva sem sobrancelhas nem boda sem queixas.

Ούτε νύφη χωρίς φρύδια ούτε γάμος χωρίς παράπονα.

لا عروس بلا حواجب ولا عرس بلا شكاوى.

One door closes and a hundred open.

Bir kapı kapanır, yüz kapı açılır.

Una puerta se cierra y cien se abren.

דלת אחת נסגרת ומאה נפתחות.

Une porte se ferme et cent s'ouvrent.

Una porta si chiude e cento si aprono.

Uma porta fecha-se e cem abrem-se.

Μία πόρτα κλείνει και εκατό ανοίγουν.

باب واحد يُغلق ومئة تُفتح.

Sugar in the mouth does not help if your heart is bitter.

Yüreğin acıysa ağızdaki şeker fayda etmez.

Azúcar en la boca no ayuda si tu corazón es amargo.

סוכר בפה לא עוזר אם ליבך מר.

Du sucre dans la bouche ne sert à rien si ton cœur est amer.

Lo zucchero in bocca non serve se il tuo cuore è amaro.

Açúcar na boca não ajuda se o teu coração é amargo.

Η ζάχαρη στο στόμα δεν βοηθά αν η καρδιά σου είναι πικρή.

السكر في الفم لا ينفع إذا كان قلبك مرًّا.

Listen to the old; they know how to give good advice.

Yaşlıları dinle, iyi öğüt vermeyi bilirler.

Escucha a los viejos, saben dar buen consejo.

הקשב לזקנים, הם יודעים לתת עצה טובה.

Écoute les anciens, ils savent donner de bons conseils.

Ascolta i vecchi, sanno dare buoni consigli.

Escuta os velhos, sabem dar bom conselho.

Άκου τους γέρους, ξέρουν να δίνουν καλές συμβουλές.

اسمع للكبار، فهم يعرفون كيف يقدمون النصيحة الجيدة.

When hunger comes in through the door, love goes out through the window.

Kapıdan açlık girince aşk pencereden çıkar.

Cuando el hambre entra por la puerta, el amor sale por la ventana.

כשהרעב נכנס בדלת, האהבה יוצאת בחלון.

Quand la faim entre par la porte, l'amour sort par la fenêtre.

Quando la fame entra dalla porta, l'amore esce dalla finestra.

Quando a fome entra pela porta, o amor sai pela janela.

Όταν η πείνα μπαίνει από την πόρτα, η αγάπη βγαίνει από το παράθυρο.

حين يدخل الجوع من الباب يخرج الحب من النافذة.

Look for another dog for this bone.

Bu kemik için başka bir köpek ara.

Busca otro perro para este hueso.

חפש כלב אחר לעצם הזאת.

Cherche un autre chien pour cet os.

Cerca un altro cane per quest'osso.

Procura outro cão para este osso.

Ψάξε άλλον σκύλο για αυτό το κόκαλο.

ابحث عن كلب آخر لهذه العظمة.