The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Los ke kaminan en el kamino derecho kaminan en el kamino estrecho
Those who walk the straight path walk the narrow path.
Esfuegra ni de barrio buena
No mother-in-law is good, not even one from a good neighborhood.
Kaynana, iyi mahalleden bile olsa iyi değildir.
Suegra, ni de buen barrio.
חמות, אפילו משכונה טובה, אינה טובה.
Belle-mère, même d'un bon quartier, n'est pas bonne.
Suocera, nemmeno di un buon quartiere, è buona.
Sogra, nem de bom bairro é boa.
Πεθερά, ούτε από καλή γειτονιά δεν είναι καλή.
الحماة، حتى من حيّ طيب، ليست طيبة.
El ke avla sembra i el ke eskucha arekoje
He who speaks sows, and he who listens reaps.
Konuşan eker, dinleyen biçer.
El que habla siembra y el que escucha recoge.
מי שמדבר זורע, ומי שמקשיב קוצר.
Celui qui parle sème, celui qui écoute récolte.
Chi parla semina e chi ascolta raccoglie.
Quem fala semeia e quem escuta colhe.
Όποιος μιλά σπέρνει και όποιος ακούει θερίζει.
من يتكلم يزرع، ومن يستمع يحصد.
La miel no se izo para la boka del azno
Honey was not made for the donkey's mouth.
Bal, eşeğin ağzı için yapılmadı.
La miel no se hizo para la boca del asno.
הדבש לא נעשה לפי החמור.
Le miel n'a pas été fait pour la bouche de l'âne.
Il miele non è fatto per la bocca dell'asino.
O mel não foi feito para a boca do burro.
Το μέλι δεν φτιάχτηκε για το στόμα του γαϊδάρου.
العسل لم يُصنع لفم الحمار.
El buey tiene la aluenga larga, ma avlar no save
The ox has a long tongue, but does not know how to speak.
Öküzün dili uzundur ama konuşmasını bilmez.
El buey tiene la lengua larga, pero hablar no sabe.
לשור יש לשון ארוכה, אבל הוא לא יודע לדבר.
Le bœuf a la langue longue, mais ne sait pas parler.
Il bue ha la lingua lunga, ma non sa parlare.
O boi tem a língua comprida, mas não sabe falar.
Το βόδι έχει μακριά γλώσσα, αλλά δεν ξέρει να μιλά.
الثور لسانه طويل، لكنه لا يعرف الكلام.
Lo ke das tomas
What you give, you take.
Ne verirsen onu alırsın.
Lo que das, tomas.
מה שאתה נותן, אתה לוקח.
Ce que tu donnes, tu le prends.
Ciò che dai, prendi.
O que dás, tomas.
Ό,τι δίνεις, παίρνεις.
ما تعطيه تأخذه.
Sin penar no ay ganar
Without toil there is no gain.
Zahmetsiz kazanç olmaz.
Sin penar no hay ganar.
בלי עמל אין רווח.
Sans peine, pas de gain.
Senza fatica non c'è guadagno.
Sem penar não há ganhar.
Χωρίς κόπο δεν υπάρχει κέρδος.
لا كسب بلا عناء.
La sangre no se aze agua
Blood does not turn into water.
Kan suya dönmez.
La sangre no se hace agua.
דם אינו הופך למים.
Le sang ne devient pas de l'eau.
Il sangue non diventa acqua.
O sangue não se faz água.
Το αίμα νερό δεν γίνεται.
الدم لا يصير ماءً.
Marido selozo no tiene repozo
A jealous husband has no rest.
Kıskanç kocanın rahatı yoktur.
Marido celoso no tiene reposo.
בעל קנאי אין לו מנוחה.
Mari jaloux n'a pas de repos.
Marito geloso non ha riposo.
Marido ciumento não tem descanso.
Ο ζηλιάρης άντρας δεν έχει ησυχία.
الزوج الغيور لا راحة له.
Ken arekoje migas se mete maniyas
Whoever gathers crumbs acquires skills.
Kırıntı toplayan hüner edinir.
Quien recoge migas se hace mañoso.
מי שאוסף פירורים רוכש מיומנות.
Qui ramasse les miettes acquiert de l'habileté.
Chi raccoglie briciole acquista abilità.
Quem recolhe migalhas adquire habilidade.
Όποιος μαζεύει ψίχουλα αποκτά επιδεξιότητα.
من يلتقط الفتات يكتسب مهارة.
El ke entra al banyo sin sudar no sale
Whoever enters the bathhouse does not leave without sweating.
Hamama giren terlemeden çıkmaz.
El que entra al baño no sale sin sudar.
מי שנכנס למרחץ לא יוצא בלי להזיע.
Qui entre au bain n'en sort pas sans avoir transpiré.
Chi entra nel bagno non esce senza aver sudato.
Quem entra no banho não sai sem suar.
Όποιος μπαίνει στο λουτρό δεν βγαίνει χωρίς να ιδρώσει.
من يدخل الحمّام لا يخرج دون أن يتعرق.
Enemigo meoyudo vale mas ke amigo bovo
A clever enemy is worth more than a foolish friend.
Akıllı düşman, aptal dosttan iyidir.
Enemigo inteligente vale más que amigo tonto.
אויב חכם שווה יותר מחבר טיפש.
Un ennemi intelligent vaut mieux qu'un ami stupide.
Un nemico intelligente vale più di un amico sciocco.
Inimigo inteligente vale mais do que amigo tolo.
Ένας έξυπνος εχθρός αξίζει περισσότερο από έναν ανόητο φίλο.
عدو عاقل خير من صديق أحمق.
No save apartar la kalavasa de la berendjena
He cannot tell the squash from the eggplant.
Kabağı patlıcandan ayırmayı bilmez.
No sabe separar la calabaza de la berenjena.
הוא לא יודע להבדיל בין דלעת לחציל.
Il ne sait pas distinguer la courge de l'aubergine.
Non sa distinguere la zucca dalla melanzana.
Não sabe separar a abóbora da beringela.
Δεν ξέρει να ξεχωρίσει την κολοκύθα από τη μελιτζάνα.
لا يعرف أن يميز القرع من الباذنجان.
De la boka suya, se le vaya a los oyidos del Dio
From his mouth to God's ears.
Ağzından Tanrı'nın kulaklarına.
De su boca, que vaya a los oídos de Dios.
מפיו לאוזני אלוהים.
De sa bouche aux oreilles de Dieu.
Dalla sua bocca alle orecchie di Dio.
Da boca dele aos ouvidos de Deus.
Από το στόμα του στα αυτιά του Θεού.
من فمه إلى أذني الله.
El Dio es tadrozo ma no es olvidozo
God is slow, but He is not forgetful.
Tanrı geç kalır ama unutmaz.
Dios es tardío pero no es olvidadizo.
אלוהים מאחר אך אינו שוכח.
Dieu est lent, mais il n'oublie pas.
Dio è lento, ma non dimentica.
Deus é tardio, mas não é esquecido.
Ο Θεός αργεί, αλλά δεν ξεχνά.
الله متأخر لكنه لا ينسى.
Nada se alkansa sin dolor
Nothing is achieved without pain.
Acı çekmeden hiçbir şeye ulaşılmaz.
Nada se alcanza sin dolor.
שום דבר לא מושג בלי כאב.
On n'obtient rien sans peine.
Niente si ottiene senza dolore.
Nada se alcança sem dor.
Τίποτα δεν κατακτάται χωρίς πόνο.
لا شيء يُنال بلا ألم.
La mujer es komo la uva, si la miraz bueno se aze vino i si no la miraz bueno se aze vinagre
A woman is like a grape: if you treat her well she becomes wine, and if you do not treat her well she becomes vinegar.
Kadın üzüm gibidir; iyi bakarsan şarap olur, iyi bakmazsan sirke olur.
La mujer es como la uva: si la cuidas bien se hace vino, y si no la cuidas bien se hace vinagre.
אישה היא כמו ענבים: אם תשמור עליה היטב היא הופכת ליין, ואם לא תשמור עליה היטב היא הופכת לחומץ.
La femme est comme le raisin : si tu la traites bien, elle devient du vin, et si tu ne la traites pas bien, elle devient du vinaigre.
La donna è come l'uva: se la tratti bene diventa vino, e se non la tratti bene diventa aceto.
A mulher é como a uva: se a tratares bem, torna-se vinho, e se não a tratares bem, torna-se vinagre.
Η γυναίκα είναι σαν το σταφύλι: αν τη φροντίσεις καλά γίνεται κρασί, κι αν δεν τη φροντίσεις καλά γίνεται ξίδι.
المرأة كالعنب: إن أحسنت معاملتها صارت نبيذًا، وإن لم تحسن معاملتها صارت خلًا.
Kuando da el padre da al ijo, riye el padre riye el ijo i kuando da el ijo al padre yora el ijo yora el padre
When the father gives to the son, the father laughs and the son laughs; and when the son gives to the father, the son cries and the father cries.
Baba oğula verince baba güler, oğul güler; oğul babaya verince oğul ağlar, baba ağlar.
Cuando da el padre al hijo, ríe el padre y ríe el hijo, y cuando da el hijo al padre, llora el hijo y llora el padre.
כשהאב נותן לבן, האב צוחק והבן צוחק; וכשהבן נותן לאב, הבן בוכה והאב בוכה.
Quand le père donne au fils, le père rit et le fils rit ; et quand le fils donne au père, le fils pleure et le père pleure.
Quando il padre dà al figlio, il padre ride e il figlio ride; e quando il figlio dà al padre, il figlio piange e il padre piange.
Quando o pai dá ao filho, o pai ri e o filho ri; e quando o filho dá ao pai, o filho chora e o pai chora.
Όταν ο πατέρας δίνει στον γιο, γελά ο πατέρας και γελά ο γιος· κι όταν ο γιος δίνει στον πατέρα, κλαίει ο γιος και κλαίει ο πατέρας.
حين يعطي الأب ابنه يضحك الأب ويضحك الابن، وحين يعطي الابن أباه يبكي الابن ويبكي الأب.
El ke muncho eskoje lo pudrido kome
He who is too picky eats the rotten.
Çok seçen çürüğü yer.
El que mucho escoge lo podrido come.
מי שבררן מדי אוכל את הרקוב.
Qui choisit trop mange le pourri.
Chi sceglie troppo mangia il marcio.
Quem escolhe muito come o podre.
Όποιος διαλέγει πολύ τρώει το σάπιο.
من يُكثر الاختيار يأكل العفن.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy