Refranes en ladino

May God protect me from my friends, and I from my enemies.

Tanrı beni dostlarımdan korusun, ben de düşmanlarımdan.

Que Dios me guarde de mis amigos y yo de mis enemigos.

שאלוהים ישמור אותי מחבריי, ואני מאויביי.

Que Dieu me garde de mes amis, et moi de mes ennemis.

Che Dio mi guardi dai miei amici e io dai miei nemici.

Que Deus me guarde dos meus amigos e eu dos meus inimigos.

Ο Θεός να με φυλάει από τους φίλους μου κι εγώ από τους εχθρούς μου.

ليحفظني الله من أصدقائي وأحفظ أنا نفسي من أعدائي.

God helps him who rises early.

Erken kalkana Tanrı yardım eder.

Al que madruga Dios le ayuda.

מי שמשכים קום אלוהים עוזר לו.

À celui qui se lève tôt, Dieu vient en aide.

A chi si alza presto Dio dà una mano.

A quem madruga Deus ajuda.

Όποιος ξυπνά νωρίς, ο Θεός τον βοηθά.

من يبكّر يعينه الله.

A husband who is a hakham and a merchant is the joy of the wife.

Hahambilge ve tüccar olan koca, karısının sevincidir.

Marido sabio y mercader, alegría de la mujer.

בעל חכם וסוחר, שמחת האישה.

Un mari sage et marchand, c'est la joie de la femme.

Marito saggio e mercante, gioia della moglie.

Marido sábio e mercador, alegria da mulher.

Σύζυγος σοφός και έμπορος, χαρά της γυναίκας.

زوج حكيم وتاجر فرحة الزوجة.

Whoever makes peace between husband and wife deserves Paradise.

Karı koca arasında barış sağlayan Cenneti hak eder.

Quien hace paz entre marido y mujer merece el Paraíso.

מי שעושה שלום בין איש לאשתו ראוי לגן עדן.

Qui fait la paix entre mari et femme mérite le Paradis.

Chi fa pace tra marito e moglie merita il Paradiso.

Quem faz paz entre marido e mulher merece o Paraíso.

Όποιος φέρνει ειρήνη ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα αξίζει τον Παράδεισο.

من يصلح بين الزوج وزوجته يستحق الجنة.

Old keys do not open new doors.

Eski anahtarlar yeni kapıları açmaz.

Llaves viejas no abren puertas nuevas.

מפתחות ישנים לא פותחים דלתות חדשות.

Les vieilles clés n'ouvrent pas les portes neuves.

Le vecchie chiavi non aprono porte nuove.

Chaves velhas não abrem portas novas.

Τα παλιά κλειδιά δεν ανοίγουν καινούργιες πόρτες.

المفاتيح القديمة لا تفتح أبوابًا جديدة.

May God protect us from a stingy husband.

Tanrı bizi cimri kocadan korusun.

Que Dios guarde de marido escaso.

שאלוהים ישמור מבעל קמצן.

Que Dieu nous garde d'un mari avare.

Che Dio ci guardi da un marito avaro.

Que Deus guarde de marido avarento.

Ο Θεός να φυλάει από τσιγκούνη σύζυγο.

ليحفظنا الله من زوج بخيل.

In a quarrel between husband and wife, the bedspread must win.

Karı koca kavgasında yorgan galip gelmelidir.

Pleito entre marido y mujer, la colcha debe vencer.

בריב בין איש לאשתו, השמיכה צריכה לנצח.

Dispute entre mari et femme, c'est le couvre-lit qui doit l'emporter.

Lite tra marito e moglie, la coperta deve vincere.

Briga entre marido e mulher, a colcha deve vencer.

Σε καβγά άντρα και γυναίκας, το κάλυμμα πρέπει να νικήσει.

في الخصام بين الزوجين يجب أن ينتصر اللحاف.

Every day is not a wedding.

Her gün düğün olmaz.

No todos los días es boda.

לא כל יום חתונה.

Ce n'est pas tous les jours noce.

Non è ogni giorno festa di nozze.

Nem todos os dias são de boda.

Δεν είναι κάθε μέρα γάμος.

ليس كل يوم عرسًا.

Youth comes once, and only he who enjoys it knows what it is.

Gençlik bir kez gelir, yalnızca tadını çıkaran onun ne olduğunu bilir.

La juventud es una vez y solo el que la goza sabe lo que es.

הנעורים הם פעם אחת ורק מי שנהנה מהם יודע מה הם.

La jeunesse ne vient qu'une fois, et seul celui qui en jouit sait ce qu'elle est.

La giovinezza è una sola volta e solo chi la gode sa cos'è.

A juventude é uma só vez e só quem a goza sabe o que é.

Η νιότη έρχεται μία φορά και μόνο όποιος την απολαμβάνει ξέρει τι είναι.

الشباب مرة واحدة ولا يعرف قيمته إلا من تمتع به.

Mother-in-law and daughter-in-law are friends only in a painting.

Kayınvalide ile gelin yalnızca resimde dosttur.

Suegra y nuera son amigas solo en pintura.

חמות וכלה הן ידידות רק בציור.

Belle-mère et belle-fille ne sont amies qu'en peinture.

Suocera e nuora sono amiche solo in pittura.

Sogra e nora são amigas só em pintura.

Πεθερά και νύφη είναι φίλες μόνο στη ζωγραφιά.

الحماة والكنة صديقتان في الرسم فقط.

Do not take a house, take a neighbor.

Ev tutma, komşu tut.

No tomes casa, toma vecino.

אל תיקח בית, קח שכן.

Ne prends pas une maison, prends un voisin.

Non prendere casa, prendi un vicino.

Não tomes casa, toma vizinho.

Μην παίρνεις σπίτι, πάρε γείτονα.

لا تختر بيتًا، اختر جارًا.

He who does not want to marry demands a big trousseau.

Evlenmek istemeyen çok çeyiz ister.

El que no quiere casar pide mucho ajuar.

מי שאינו רוצה להתחתן דורש נדוניה גדולה.

Celui qui ne veut pas se marier réclame un grand trousseau.

Chi non vuole sposarsi chiede un grande corredo.

Quem não quer casar pede muito enxoval.

Όποιος δεν θέλει να παντρευτεί ζητά πολλή προίκα.

من لا يريد الزواج يطلب جهازًا كثيرًا.

He who has and doesn't enjoy it will not rest in the other world.

Buna sahip olan ve bundan hoşlanmayan kişi, öteki dünyada dinlenmeyecektir.

El que lo tiene y no lo disfruta no descansará en el otro mundo.

מי שנהנה ולא נהנה לא ינוח בעולם האחר.

Celui qui l'a et ne l'apprécie pas ne se reposera pas dans l'autre monde.

Colui che ha e non gode non riposerà nell'altro mondo.

Aquele que tem e não desfruta não descansará no outro mundo.

Αυτός που το έχει και δεν το απολαμβάνει δεν θα αναπαυθεί στον άλλο κόσμο.

من يستمتع بها ولا يستمتع بها لن يرتاح في العالم الآخر.

Fortune has two feet: with one it comes and with the other it goes.

Talihin iki ayağı vardır; biriyle gelir, diğeriyle gider.

La fortuna tiene dos pies, con uno viene y con el otro se va.

למזל יש שתי רגליים, באחת הוא בא ובשנייה הוא הולך.

La fortune a deux pieds : avec l'un elle vient et avec l'autre elle s'en va.

La fortuna ha due piedi: con uno viene e con l'altro se ne va.

A fortuna tem dois pés: com um vem e com o outro vai-se.

Η τύχη έχει δύο πόδια: με το ένα έρχεται και με το άλλο φεύγει.

للحظ قدمان: بواحدة يأتي وبالأخرى يرحل.

Whoever stays with goats is eaten by wolves.

Keçilerle olanı kurtlar yer.

Quien está con cabras lo comen los lobos.

מי שנמצא עם עיזים, זאבים אוכלים אותו.

Qui reste avec les chèvres, les loups le mangent.

Chi sta con le capre lo mangiano i lupi.

Quem está com cabras, comem-no os lobos.

Όποιος είναι με τις κατσίκες, τον τρώνε οι λύκοι.

من يكون مع الماعز تأكله الذئاب.

When I was a daughter-in-law I found no mother-in-law, and when I was a mother-in-law I found no daughter-in-law.

Gelin olduğumda kayınvalide bulamadım, kayınvalide olduğumda gelin bulamadım.

Cuando fui nuera no encontré suegra y cuando fui suegra no encontré nuera.

כשהייתי כלה לא מצאתי חמות, וכשהייתי חמות לא מצאתי כלה.

Quand j'étais belle-fille je n'ai pas trouvé de belle-mère, et quand j'étais belle-mère je n'ai pas trouvé de belle-fille.

Quando fui nuora non trovai suocera, e quando fui suocera non trovai nuora.

Quando fui nora não encontrei sogra, e quando fui sogra não encontrei nora.

Όταν ήμουν νύφη δεν βρήκα πεθερά και όταν έγινα πεθερά δεν βρήκα νύφη.

عندما كنت كنّة لم أجد حماة، وعندما صرت حماة لم أجد كنّة.

Whoever has children to marry off must work even on Shabbat.

Evlendirecek çocukları olan Şabat'ta bile çalışmak zorundadır.

Quien tiene hijos que casar debe trabajar hasta en Shabat.

מי שיש לו ילדים להשיא חייב לעבוד גם בשבת.

Qui a des enfants à marier doit travailler même le Shabbat.

Chi ha figli da sposare deve lavorare anche di Shabbat.

Quem tem filhos para casar deve trabalhar até no Shabat.

Όποιος έχει παιδιά να παντρέψει πρέπει να δουλεύει ακόμη και το Σάββατο.

من لديه أبناء للتزويج عليه أن يعمل حتى في السبت.

My son Manuel, your father wanted you a hakham and I a merchant; now you are in the legion.

Oğlum Manuel, baban seni haham, ben tüccar istedim; şimdi lejyondasın.

Hijo mío Manuel, tu padre te quería sabio y yo mercader, ahora estás en la legión.

בני מנואל, אביך רצה אותך חכם ואני סוחר, עכשיו אתה בלגיון.

Mon fils Manuel, ton père te voulait sage et moi marchand ; maintenant tu es à la légion.

Figlio mio Manuel, tuo padre ti voleva saggio e io mercante; ora sei nella legione.

Meu filho Manuel, o teu pai queria-te sábio e eu mercador; agora estás na legião.

Γιε μου Μανουέλ, ο πατέρας σου σε ήθελε σοφό κι εγώ έμπορο· τώρα είσαι στη λεγεώνα.

يا ابني مانويل، أبوك أرادك حاخامًا وأنا تاجرًا، والآن أنت في الفيلق.