The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Los ke kaminan en el kamino derecho kaminan en el kamino estrecho
Those who walk the straight path walk the narrow path.
De tu patada veremos hayre
From your kick we will see good.
Senin tekmenden hayır göreceğiz.
De tu patada veremos el bien.
מהבעיטה שלך נראה את הטוב.
De ton coup de pied, nous verrons du bien.
Dal tuo calcio vedremo del bene.
Do seu pontapé veremos o bem.
Από την κλωτσιά σου θα δούμε το καλό.
من رفستك سنرى الخير.
Pishkado i musafires por dos dias, el treser se guelen
Fish and guests for two days, the third day they stink.
Balık ve misafir iki gün, üçüncü gün kokar.
Pescado y huéspedes por dos días, el tercero apestan.
דג ואורחים ליומיים, ביום השלישי הם מסריחים.
Poisson et invités pour deux jours, le troisième ils puent.
Pesce e ospiti per due giorni, il terzo giorno puzzano.
Peixe e hóspedes por dois dias, no terceiro fedem.
Ψάρι και επισκέπτες για δύο μέρες, την τρίτη μυρίζουν άσχημα.
السمك والضيوف ليومين، وفي اليوم الثالث تفوح رائحتهما.
Una mano lava la otra i las dos lavan la kara
One hand washes the other, and both wash the face.
Bir el diğerini yıkar, iki el de yüzü yıkar.
Una mano lava la otra y las dos lavan la cara.
יד אחת רוחצת את השנייה, ושתיהן רוחצות את הפנים.
Une main lave l'autre et les deux lavent le visage.
Una mano lava l'altra e tutte e due lavano il viso.
Uma mão lava a outra e as duas lavam o rosto.
Ένα χέρι πλένει το άλλο και τα δύο πλένουν το πρόσωπο.
اليد تغسل اليد، والاثنتان تغسلان الوجه.
Ken madruga desayuna
He who rises early has breakfast.
Erken kalkan kahvaltı eder.
Quien madruga desayuna.
מי שמשכים קום אוכל ארוחת בוקר.
Qui se lève tôt prend son petit-déjeuner.
Chi si alza presto fa colazione.
Quem madruga toma o pequeno-almoço.
Όποιος ξυπνά νωρίς προλαβαίνει να πάρει πρωινό.
من يبكّر يتناول فطوره.
Kamina kon buenos, te azeras uno de eyos
Walk with the good, and you will become one of them.
İyilerle yürü, onlardan biri olursun.
Camina con buenos, te harás uno de ellos.
לך עם טובים, ותהיה לאחד מהם.
Marche avec les bons, tu deviendras l'un d'eux.
Cammina con i buoni, diventerai uno di loro.
Anda com os bons, tornar-te-ás um deles.
Περπάτα με τους καλούς και θα γίνεις ένας από αυτούς.
امشِ مع الصالحين تصبح واحدًا منهم.
Nasen las ijas, pujan los dertes
Daughters are born, troubles sprout.
Kızlar doğar, dertler filizlenir.
Nacen las hijas, brotan las penas.
נולדות הבנות, צומחות הצרות.
Les filles naissent, les soucis poussent.
Nascono le figlie, spuntano i guai.
Nascem as filhas, brotam as aflições.
Γεννιούνται οι κόρες, φυτρώνουν οι έγνοιες.
تولد البنات وتنبت الهموم.
Ermuera dolor de muela
A daughter-in-law is a toothache.
Gelin diş ağrısıdır.
Nuera, dolor de muela.
כלה, כאב שיניים.
Belle-fille, mal de dents.
Nuora, mal di denti.
Nora, dor de dentes.
Νύφη, πονόδοντος.
الكنة وجع ضرس.
Arvole tuerto no se enderecha
A crooked tree does not straighten.
Eğri ağaç doğrulmaz.
Árbol torcido no se endereza.
עץ עקום אינו מזדקף.
Arbre tordu ne se redresse pas.
Albero storto non si raddrizza.
Árvore torta não se endireita.
Στραβό δέντρο δεν ισιώνει.
الشجرة المعوجة لا تستقيم.
De la boka tuya ke vaya a los oyidos Del Dio
From your mouth to God's ears.
Senin ağzından Tanrı'nın kulaklarına.
De tu boca a los oídos de Dios.
מפיך לאוזני אלוהים.
De ta bouche aux oreilles de Dieu.
Dalla tua bocca alle orecchie di Dio.
Da tua boca aos ouvidos de Deus.
Από το στόμα σου στα αυτιά του Θεού.
من فمك إلى أذني الله.
El selo pudre los guesos
Jealousy rots the bones.
Kıskançlık kemikleri çürütür.
Los celos pudren los huesos.
הקנאה מרקיבה את העצמות.
La jalousie pourrit les os.
La gelosia fa marcire le ossa.
O ciúme apodrece os ossos.
Η ζήλια σαπίζει τα κόκαλα.
الغيرة تُعفّن العظام.
Kuando da el padre da al ijo, riye el padre riye el ijo i kuando da el ijo al padre yora el ijo yora el padre
When the father gives to the son, the father laughs and the son laughs; and when the son gives to the father, the son cries and the father cries.
Baba oğula verince baba güler, oğul güler; oğul babaya verince oğul ağlar, baba ağlar.
Cuando da el padre al hijo, ríe el padre y ríe el hijo, y cuando da el hijo al padre, llora el hijo y llora el padre.
כשהאב נותן לבן, האב צוחק והבן צוחק; וכשהבן נותן לאב, הבן בוכה והאב בוכה.
Quand le père donne au fils, le père rit et le fils rit ; et quand le fils donne au père, le fils pleure et le père pleure.
Quando il padre dà al figlio, il padre ride e il figlio ride; e quando il figlio dà al padre, il figlio piange e il padre piange.
Quando o pai dá ao filho, o pai ri e o filho ri; e quando o filho dá ao pai, o filho chora e o pai chora.
Όταν ο πατέρας δίνει στον γιο, γελά ο πατέρας και γελά ο γιος· κι όταν ο γιος δίνει στον πατέρα, κλαίει ο γιος και κλαίει ο πατέρας.
حين يعطي الأب ابنه يضحك الأب ويضحك الابن، وحين يعطي الابن أباه يبكي الابن ويبكي الأب.
Al tiempo no teniyamoz nada ama teniyamoz todo, agora tenemoz todo ama no tenemoz nada
In those days we had nothing but we had everything; now we have everything but we have nothing.
O zaman hiçbir şeyimiz yoktu ama her şeyimiz vardı; şimdi her şeyimiz var ama hiçbir şeyimiz yok.
Al tiempo no teníamos nada pero teníamos todo; ahora tenemos todo pero no tenemos nada.
אז לא היה לנו כלום אבל היה לנו הכול; עכשיו יש לנו הכול ואין לנו כלום.
Autrefois nous n'avions rien mais nous avions tout ; maintenant nous avons tout mais nous n'avons rien.
Allora non avevamo niente ma avevamo tutto; ora abbiamo tutto ma non abbiamo niente.
Naquele tempo não tínhamos nada mas tínhamos tudo; agora temos tudo mas não temos nada.
Τότε δεν είχαμε τίποτα αλλά είχαμε τα πάντα· τώρα έχουμε τα πάντα αλλά δεν έχουμε τίποτα.
في ذلك الزمن لم يكن لدينا شيء لكن كان لدينا كل شيء؛ والآن لدينا كل شيء لكن لا شيء لدينا.
Ken lazdra en la manseves alkansa la vejes
Whoever toils in youth reaches old age.
Gençlikte zahmet çeken yaşlılığa ulaşır.
Quien se afana en la juventud alcanza la vejez.
מי שעמל בנעוריו מגיע לזקנה.
Qui peine dans sa jeunesse atteint la vieillesse.
Chi fatica in gioventù raggiunge la vecchiaia.
Quem labuta na juventude chega à velhice.
Όποιος μοχθεί στη νιότη φτάνει στα γεράματα.
من يكدّ في شبابه يبلغ الشيخوخة.
El eskaso bive prove para murir riko
The miser lives poor to die rich.
Cimri zengin ölmek için fakir yaşar.
El tacaño vive pobre para morir rico.
הקמצן חי עני כדי למות עשיר.
L'avare vit pauvre pour mourir riche.
L'avaro vive povero per morire ricco.
O avarento vive pobre para morrer rico.
Ο τσιγκούνης ζει φτωχός για να πεθάνει πλούσιος.
البخيل يعيش فقيرًا ليموت غنيًا.
Laz aldikeras del riko si se vazyan, no pueden inchir laz aldikeras del prove
If the rich man's pockets are emptied, they cannot fill the poor man's pockets.
Zenginin ceplerini boşaltsalar bile fakirin ceplerini dolduramazlar.
Si se vacían los bolsillos del rico, no pueden llenar los bolsillos del pobre.
אם ירוקנו את כיסי העשיר, הם לא יוכלו למלא את כיסי העני.
Si l'on vide les poches du riche, on ne peut pas remplir celles du pauvre.
Se si svuotano le tasche del ricco, non si possono riempire le tasche del povero.
Se se esvaziarem os bolsos do rico, não podem encher os bolsos do pobre.
Αν αδειάσουν οι τσέπες του πλουσίου, δεν μπορούν να γεμίσουν οι τσέπες του φτωχού.
إن أُفرغت جيوب الغني فلا تُملأ بها جيوب الفقير.
Asegun te ven, ansina te tratan
As they see you, so they treat you.
Seni nasıl görürlerse sana öyle davranırlar.
Según te ven, así te tratan.
כפי שרואים אותך, כך מתייחסים אליך.
Selon ce qu'ils voient de toi, ainsi ils te traitent.
Come ti vedono, così ti trattano.
Conforme te veem, assim te tratam.
Όπως σε βλέπουν, έτσι σου φέρονται.
كما يرونك هكذا يعاملونك.
El viejo kere honor, el mansevo kere amor
The old man wants honor, the young man wants love.
Yaşlı saygı ister, genç aşk ister.
El viejo quiere honor, el joven quiere amor.
הזקן רוצה כבוד, הצעיר רוצה אהבה.
Le vieux veut l'honneur, le jeune veut l'amour.
Il vecchio vuole onore, il giovane vuole amore.
O velho quer honra, o jovem quer amor.
Ο γέρος θέλει τιμή, ο νέος θέλει αγάπη.
الشيخ يريد الاحترام، والشاب يريد الحب.
Kada uno save ande apreta el kalsado
Everyone knows where the shoe pinches.
Ayakkabının nerede sıktığını herkes bilir.
Cada uno sabe dónde aprieta el zapato.
כל אחד יודע איפה הנעל לוחצת.
Chacun sait où le soulier blesse.
Ognuno sa dove stringe la scarpa.
Cada um sabe onde aperta o sapato.
Ο καθένας ξέρει πού τον σφίγγει το παπούτσι.
كل واحد يعرف أين يضغط الحذاء.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy