Ladino proverbs

Every day is not a wedding.

Her gün düğün olmaz.

No todos los días es boda.

לא כל יום חתונה.

Ce n'est pas tous les jours noce.

Non è ogni giorno festa di nozze.

Nem todos os dias são de boda.

Δεν είναι κάθε μέρα γάμος.

ليس كل يوم عرسًا.

Whoever stays with goats is eaten by wolves.

Keçilerle olanı kurtlar yer.

Quien está con cabras lo comen los lobos.

מי שנמצא עם עיזים, זאבים אוכלים אותו.

Qui reste avec les chèvres, les loups le mangent.

Chi sta con le capre lo mangiano i lupi.

Quem está com cabras, comem-no os lobos.

Όποιος είναι με τις κατσίκες, τον τρώνε οι λύκοι.

من يكون مع الماعز تأكله الذئاب.

When I was a daughter-in-law I found no mother-in-law, and when I was a mother-in-law I found no daughter-in-law.

Gelin olduğumda kayınvalide bulamadım, kayınvalide olduğumda gelin bulamadım.

Cuando fui nuera no encontré suegra y cuando fui suegra no encontré nuera.

כשהייתי כלה לא מצאתי חמות, וכשהייתי חמות לא מצאתי כלה.

Quand j'étais belle-fille je n'ai pas trouvé de belle-mère, et quand j'étais belle-mère je n'ai pas trouvé de belle-fille.

Quando fui nuora non trovai suocera, e quando fui suocera non trovai nuora.

Quando fui nora não encontrei sogra, e quando fui sogra não encontrei nora.

Όταν ήμουν νύφη δεν βρήκα πεθερά και όταν έγινα πεθερά δεν βρήκα νύφη.

عندما كنت كنّة لم أجد حماة، وعندما صرت حماة لم أجد كنّة.

Do not leave to others what you can already do yourself.

Kendi yapabileceğini başkasının eline bırakma.

No dejes en manos de otros hacer lo que ya puedes hacer tú mismo.

אל תשאיר בידי אחרים לעשות את מה שאתה כבר יכול לעשות בעצמך.

Ne laisse pas à d'autres le soin de faire ce que tu peux déjà faire toi-même.

Non lasciare in mano ad altri ciò che puoi già fare da solo.

Não deixes nas mãos de outros fazer o que já podes fazer tu mesmo.

Μην αφήνεις σε άλλους να κάνουν ό,τι μπορείς ήδη να κάνεις μόνος σου.

لا تترك للآخرين فعل ما تستطيع فعله بنفسك.

My son Manuel, your father wanted you a hakham and I a merchant; now you are in the legion.

Oğlum Manuel, baban seni haham, ben tüccar istedim; şimdi lejyondasın.

Hijo mío Manuel, tu padre te quería sabio y yo mercader, ahora estás en la legión.

בני מנואל, אביך רצה אותך חכם ואני סוחר, עכשיו אתה בלגיון.

Mon fils Manuel, ton père te voulait sage et moi marchand ; maintenant tu es à la légion.

Figlio mio Manuel, tuo padre ti voleva saggio e io mercante; ora sei nella legione.

Meu filho Manuel, o teu pai queria-te sábio e eu mercador; agora estás na legião.

Γιε μου Μανουέλ, ο πατέρας σου σε ήθελε σοφό κι εγώ έμπορο· τώρα είσαι στη λεγεώνα.

يا ابني مانويل، أبوك أرادك حاخامًا وأنا تاجرًا، والآن أنت في الفيلق.

Do not tell the secrets of your soul, not even to your sister.

Ruhunun sırlarını kız kardeşine bile anlatma.

No cuentes los secretos de tu alma ni a tu hermana.

אל תספר את סודות נפשך אפילו לאחותך.

Ne confie pas les secrets de ton âme, pas même à ta sœur.

Non raccontare i segreti della tua anima nemmeno a tua sorella.

Não contes os segredos da tua alma nem à tua irmã.

Μη λες τα μυστικά της ψυχής σου ούτε στην αδελφή σου.

لا تُفشِ أسرار روحك ولا حتى لأختك.

Whoever is a king, it shows in his face.

Kral olan kişi yüzünden belli olur.

Quien es rey, en la cara se le ve.

מי שהוא מלך, רואים זאת על פניו.

Qui est roi, cela se voit à son visage.

Chi è re, si vede dalla faccia.

Quem é rei vê-se-lhe na cara.

Όποιος είναι βασιλιάς, φαίνεται στο πρόσωπό του.

من كان ملكًا يظهر ذلك على وجهه.

A woman is like a grape: if you treat her well she becomes wine, and if you do not treat her well she becomes vinegar.

Kadın üzüm gibidir; iyi bakarsan şarap olur, iyi bakmazsan sirke olur.

La mujer es como la uva: si la cuidas bien se hace vino, y si no la cuidas bien se hace vinagre.

אישה היא כמו ענבים: אם תשמור עליה היטב היא הופכת ליין, ואם לא תשמור עליה היטב היא הופכת לחומץ.

La femme est comme le raisin : si tu la traites bien, elle devient du vin, et si tu ne la traites pas bien, elle devient du vinaigre.

La donna è come l'uva: se la tratti bene diventa vino, e se non la tratti bene diventa aceto.

A mulher é como a uva: se a tratares bem, torna-se vinho, e se não a tratares bem, torna-se vinagre.

Η γυναίκα είναι σαν το σταφύλι: αν τη φροντίσεις καλά γίνεται κρασί, κι αν δεν τη φροντίσεις καλά γίνεται ξίδι.

المرأة كالعنب: إن أحسنت معاملتها صارت نبيذًا، وإن لم تحسن معاملتها صارت خلًا.

When hunger comes in through the door, love goes out through the window.

Kapıdan açlık girince aşk pencereden çıkar.

Cuando el hambre entra por la puerta, el amor sale por la ventana.

כשהרעב נכנס בדלת, האהבה יוצאת בחלון.

Quand la faim entre par la porte, l'amour sort par la fenêtre.

Quando la fame entra dalla porta, l'amore esce dalla finestra.

Quando a fome entra pela porta, o amor sai pela janela.

Όταν η πείνα μπαίνει από την πόρτα, η αγάπη βγαίνει από το παράθυρο.

حين يدخل الجوع من الباب يخرج الحب من النافذة.

Look for another dog for this bone.

Bu kemik için başka bir köpek ara.

Busca otro perro para este hueso.

חפש כלב אחר לעצם הזאת.

Cherche un autre chien pour cet os.

Cerca un altro cane per quest'osso.

Procura outro cão para este osso.

Ψάξε άλλον σκύλο για αυτό το κόκαλο.

ابحث عن كلب آخر لهذه العظمة.

What happens in a moment does not happen in a thousand years.

Bir anda olan, bin yılda olmaz.

Acontece en un punto lo que no acontece en mil años.

קורה ברגע מה שלא קורה באלף שנה.

Il arrive en un instant ce qui n'arrive pas en mille ans.

Accade in un istante ciò che non accade in mille anni.

Acontece num instante o que não acontece em mil anos.

Συμβαίνει σε μια στιγμή ό,τι δεν συμβαίνει σε χίλια χρόνια.

يحدث في لحظة ما لا يحدث في ألف سنة.

Cold today, heat tomorrow; our son has turned out good-humored.

Bugün soğuk, yarın sıcak; oğlumuz keyifli çıktı.

Hoy frío, mañana calor, el hijo nos salió de buen humor.

היום קר, מחר חם; בננו יצא במצב רוח טוב.

Froid aujourd'hui, chaleur demain ; notre fils est de bonne humeur.

Freddo oggi, caldo domani; nostro figlio è venuto di buon umore.

Hoje frio, amanhã calor; o filho saiu-nos de bom humor.

Σήμερα κρύο, αύριο ζέστη· ο γιος μας βγήκε με καλό κέφι.

اليوم برد وغدًا حرّ؛ وابننا خرج طيّب المزاج.

People's mouths are not jars you can cover.

İnsanların ağzı kapatabileceğin kavanoz değildir.

Las bocas de la gente no son redomas que puedas tapar.

פיות האנשים אינם צלוחיות שאפשר לסתום.

Les bouches des gens ne sont pas des flacons que l'on peut boucher.

Le bocche della gente non sono boccette che si possano tappare.

As bocas das pessoas não são frascos que se possam tapar.

Τα στόματα του κόσμου δεν είναι φιάλες που μπορείς να βουλώσεις.

أفواه الناس ليست قوارير يمكنك سدّها.

A log is not split with one blow.

Tek vuruşla kütük yarılmaz.

Con un golpe no se parte un leño.

במכה אחת לא מפצלים גזע.

D'un seul coup on ne fend pas une bûche.

Con un solo colpo non si spacca un tronco.

Com um só golpe não se racha um lenho.

Με μια τσεκουριά δεν σπάει ξύλο.

بضربة واحدة لا يُشقّ جذع.

Your bread does not fill me; your word contents me.

Ekmeğin beni doyurmaz, sözün beni memnun eder.

Tu pan no me sacia, tu palabra me contenta.

הלחם שלך לא משביע אותי, דברך משמח אותי.

Ton pain ne me rassasie pas, ta parole me contente.

Il tuo pane non mi sazia, la tua parola mi accontenta.

O teu pão não me farta, a tua palavra contenta-me.

Το ψωμί σου δεν με χορταίνει, ο λόγος σου με ευχαριστεί.

خبزك لا يشبعني، وكلمتك ترضيني.

With hope, everything is achieved.

Umutla her şeye ulaşılır.

Con la esperanza todo se alcanza.

עם תקווה משיגים הכול.

Avec l'espoir, tout s'obtient.

Con la speranza tutto si ottiene.

Com a esperança tudo se alcança.

Με την ελπίδα όλα κατακτιούνται.

بالأمل يُنال كل شيء.

The eye sees, the soul desires.

Göz görür, ruh ister.

El ojo ve, el alma desea.

העין רואה, הנפש חושקת.

L'œil voit, l'âme désire.

L'occhio vede, l'anima desidera.

O olho vê, a alma deseja.

Το μάτι βλέπει, η ψυχή επιθυμεί.

العين ترى، والنفس تشتهي.

Whoever strives has luck.

Çabalayanın şansı vardır.

Quien procura tiene ventura.

מי שמשתדל יש לו מזל.

Qui s'efforce a de la chance.

Chi si impegna ha fortuna.

Quem procura tem ventura.

Όποιος προσπαθεί έχει τύχη.

من يسعى يحالفه الحظ.